Buồn ngủ nhưng không ngủ được là tình trạng người bệnh cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ nhưng lại khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc, dễ giật mình thức dậy. Đây là một vấn đề phổ biến, liên quan đến giấc ngủ, ảnh hưởng tâm lý lẫn sinh lý của người mắc phải, cần sớm tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục để cải thiện chất lượng đời sống.
Buồn ngủ nhưng không ngủ được có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm sự ảnh hưởng của các yếu tố tâm lý và thể chất.
Khi cảm thấy buồn ngủ nhưng ngủ không được, yếu tố đầu tiên cần được xem xét lại là thói quen ngủ thường ngày. Một số thói quen ngủ không tốt có thể khiến cơ thể và não bộ khó đi vào trạng thái nghỉ ngơi trước giờ đi ngủ như:
Những suy nghĩ và lo lắng dồn dập trước giờ đi ngủ có thể gây khó ngủ, dù cảm thấy rất buồn ngủ nhưng không ngủ được. Theo các chuyên gia, căng thẳng, thần kinh mệt mỏi là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây mất ngủ và tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu sức khỏe tinh thần không được quan tâm đúng mức.
Trầm cảm cũng là một dạng rối loạn tâm trạng có thể gây ra chứng mất ngủ, buồn ngủ nhưng không ngủ được hoặc ngủ quá nhiều. Theo thống kê trong một số kết quả nghiên cứu, có khoảng 90% người mắc bệnh trầm cảm gặp vấn đề về chất lượng giấc ngủ.
Tình trạng có thể liên quan đến chứng trầm cảm
Mất ngủ, ngủ không sâu giấc, ngủ không đúng giờ hoặc các dạng rối loạn giấc ngủ khác như hội chứng chân không yên, ngưng thở khi ngủ có thể là nguyên nhân khiến cơ thể khó chìm vào giấc ngủ, buồn ngủ nhưng không ngủ được, thường xuyên giật mình tỉnh giấc giữa đêm.
Ví dụ, hội chứng chân không yên gây ra cảm giác khó chịu ở chân, thôi thúc chân cử động; chứng ngưng thở khi ngủ khiến hơi thở ngừng lại trong khoảng thời gian ngắn trong lúc ngủ…
Một số vấn đề về sức khỏe tâm thần, thần kinh như rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD)… có thể gây khó ngủ, mệt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được, ngay cả khi cơ thể đang trong trạng thái kiệt sức. Các bệnh lý thần kinh kể trên làm thay đổi cách não bộ hoạt động và xử lý cảm xúc, gây ra các triệu chứng làm ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ.
Một số người cảm thấy buồn ngủ nhưng không ngủ được có thể có liên quan đến những cơn đau mãn tính như đau đầu, đau lưng, đau khớp… Những cơn đau khiến người bệnh trằn trọc khó ngủ hoặc tỉnh giấc giữa đêm.
Trong một số trường hợp, buồn ngủ nhưng ngủ không được có liên quan đến tác dụng phụ của thuốc. Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp, thuốc chống viêm corticosteroid… có thể gây kích thích thần kinh trung ương, làm tăng nhịp tim hoặc kích thích căng thẳng và lo âu khiến người bệnh khó ngủ.
Rất buồn ngủ nhưng không ngủ được có thể do tác dụng phụ của thuốc
Buồn ngủ nhưng không ngủ được không phải là tình trạng hiếm gặp. Tuy nhiên, nếu không kịp thời can thiệp, vấn đề này có thể ảnh hưởng không nhỏ đến thể chất, tâm lý và làm tăng nguy cơ mắc phải những hệ lụy khác về sức khỏe, tinh thần.
Mất ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2. Nguy cơ này có liên quan đến sự rối loạn nội tiết tố, tăng kháng insulin hoặc thay đổi thói quen ăn uống.
Người bị mất ngủ, buồn ngủ nhưng không ngủ được có nguy cơ bị tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, rối loạn nhịp tim… Nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người bị rối loạn giấc ngủ xảy ra do sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, rối loạn hormone hoặc các vấn đề về chuyển hóa.
Rối loạn giấc ngủ và trầm cảm có mối quan hệ phức tạp. Trầm cảm có thể là nguyên nhân gây mất ngủ, ngược lại, mất ngủ trong thời gian dài có thể dẫn đến trầm cảm.
Cảm giác buồn ngủ nhưng không ngủ được làm giảm khả năng tập trung và trí nhớ. Do khi ngủ, não bộ không chỉ nghỉ ngơi mà còn thực hiện các chức năng quan trọng như củng cố trí nhớ, xử lý thông tin… Mất ngủ trong thời gian dài làm gián đoạn quá trình này, kết quả là ảnh hưởng khả năng tập trung và ghi nhớ.
Một số nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, lượng hormone melatonin sản sinh trong khi ngủ có thể giúp cơ thể chống lại sự tăng trưởng và phát triển của các tế bào ung thư. Nếu bị mất ngủ, buồn ngủ nhưng không ngủ được kéo dài, lượng hormone này sẽ bị hạn chế, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển của các tế bào có hại hoặc khối u.
Buồn ngủ nhưng không ngủ được làm tăng nguy cơ trầm cảm, suy giảm trí nhớ…
Có thể khắc phục tình trạng buồn ngủ nhưng đêm không ngủ được bằng cách thiết lập lối sống khoa học, bao gồm việc thay đổi thói quen ngủ, chế độ dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe tinh thần. (2)
Bước đầu tiên trong kế hoạch khắc phục tình trạng buồn ngủ nhưng không ngủ được là thiết lập lại thói quen ngủ. Cụ thể:
Căng thẳng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mất ngủ, buồn ngủ nhưng không ngủ được. Có nhiều cách để quản lý căng thẳng, cải thiện chất lượng giấc ngủ như thiền định, tập yoga, đốt nến thơm, viết nhật ký… Ngoài ra, một số liệu pháp âm thanh như ứng dụng tạo tiếng ồn trắng, lắng nghe tiếng mưa… cũng có thể giúp thư giãn tinh thần, dễ đi vào giấc ngủ.
Nếu cảm thấy buồn ngủ nhưng không ngủ được trong khoảng 20-30 phút, đừng cố tiếp tục ngủ mà hãy rời khỏi giường đi vòng quanh và trở lại giường sau khi cơ thể đã thoải mái. Cách này có thể giúp thư giãn đầu óc, từ đó dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Chế độ dinh dưỡng thường ngày có liên quan đến chất lượng giấc ngủ. Để cải thiện tình trạng buồn ngủ nhưng không ngủ được, mỗi người nên hạn chế tiêu thụ thức ăn có nhiều chất béo bão hòa, đường và carbohydrate. Ngoài ra, hãy tham khảo tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng về chế độ ăn có lợi cho giấc ngủ.
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ
Người bị mất ngủ nên đến gặp bác sĩ khi:
.png)